Không có trường đào tạo Phụ huynh! Mỗi Phụ huynh đều tự tìm ra cách thích hợp nhất để dạy con mình. Loạt bài “Dạy con kiểu NguyenLan” được mình viết nhằm cho các bạn trẻ tham khảo, rất mong có ích cho các bạn. Bài viết được dựa trên trải nghiệm của chính bản thân, quan sát cách dạy con của thế hệ đi trước và thế hệ đi sau, của những người xung quanh, của Tây, của ta và cố gắng tìm ra cách dạy con hiệu quả nhất.
Mấy hôm nay, nghe tới trường hợp ở Việt Nam một nữ sinh lớp 10 trường chuyên Nghệ An tìm đến sự giải thoát bất hạnh do “các bạn” cùng lớp bạo lực học đường. Hôm trước lại nghe ti-vi Ý nói về một trường hợp một bạn học sinh cấp III bị một nhóm bạn trong lớp dùng một loại bạo lực học đường như chửi bới, dè bỉu, khinh rẻ. Nhóm học sinh này tạo một nhóm chat riêng, luôn nghĩ cách sẽ làm gì với bạn học sinh đó ngày hôm sau. Thực sự rất buồn!
Bạo lực học đường luôn đã và đang tồn tại, có thể dưới nhiều hình thức khác nhau, khi thấy manh nha mầm mống từ con em là người lớn phải chỉnh đốn ngay tắp lự! Nếu chúng ta không dạy dỗ trẻ tốt từ tuổi học sinh thì không mong gì sẽ có những công dân tốt trong tương lai. Không chỉ riêng chúng mà chính chúng ta cùng là những người gánh hậu quả!
Thời mình đi học cấp II, lớp 7, có một bạn trai trêu một bạn gái cùng lớp. Trêu nhiều tới mức độ, bạn gái đó mặt lúc trắng bệch, lúc tím ngắt tới lúc suýt ngất. Lúc đó, mình nhảy vào can thiệp bênh bạn gái đó, về sau mới biết bạn ấy bị bệnh tim và cũng từ đó chúng mình chơi thân với nhau.
Lên lớp 8, mình là lớp trưởng, là học sinh duy nhất, cũng là học sinh giỏi của trường được chọn đi học 3 tuần ở trường Đội ở Cầu Giấy. Đó là một trường có thể gọi là trường Quân đội dành cho học sinh ưu tú của các trường cấp II khác nhau của Hà Nội, cực nghiêm khắc và quy củ. Sau đợt rèn luyện đó, các bạn nam trong lớp, kể cả bạn thuộc dạng cá biệt, đều rén mình. Mình nhận thấy nếu nghiêm khắc, những “ý tưởng” bạo lực học đường mới manh nha đã bị dập tắt ngay từ đầu.
Mình muốn chia sẻ kinh nghiệm dạy con của mình để con có thể tự bảo vệ mình và trở thành người có ích, người có giá trị, đồng thời có thể tránh được những chuyện bạo lực học đường mà chúng ta thỉnh thoảng nghe tới.
Contents
Luôn quan sát và lắng nghe con
Khi trẻ bắt đầu tới trường, từ trường mẫu giáo, mình luôn quan sát thái độ của con xem có gì bất thường, trước khi đi học con có cảm thấy thích đi học không, sau đi học thái độ của con thế nào. Nếu con không thích đi học, chứng tỏ ở trường lớp có vấn đề, hoặc do thầy cô giáo, hoặc do các bạn cùng lớp. Nhìn chung, nếu thầy cô giáo nghiêm khắc và chú ý đến học sinh, sẽ không bao giờ cho phép những chuyện làm cho học sinh của mình cảm thấy bất ổn. Nếu có vấn đề thì nên chuyển lớp, chuyển trường hoặc thậm chí tạm nghỉ học. Hồi 5 tuổi mình đi học mẫu giáo gần nhà, có lần bị cô giáo phạt giam vào buồng kho tối, mình vượt qua hàng rào lớp và phi về nhà (nhà trẻ và nhà mình ở cùng một phố, cách khoảng chưa tới 100m), rồi nói với bố: Bố ơi, con không muốn đi học đâu. Thế là ngay hôm sau, bố cho mình nghỉ luôn 1 năm ở nhà tới 6 tuổi rồi đi học thẳng lên lớp 1. Con cái rất rất rất cần bố mẹ hiểu và ở bên. Biện pháp này mình đã sẵn sàng sử dụng trong trường hợp cần tới khi các con mình còn bé, nhưng rất may mắn chúng luôn thích đến trường.
Luôn đọc sách cùng con
Đọc sách và giải thích ý nghĩa sách, nói lên điều mình nghĩ và hỏi con nghĩ gì. Đây là cách giúp con phát triển lí luận và cũng là cách giúp con nói chuyện, bày tỏ điều suy nghĩ một cách dễ dàng, dần dần sẽ cảm thấy có nhu cầu tâm sự với bạn khi có vấn đề. Tới giờ các con mình đã lớn, mình vẫn luôn khẳng định với chúng: Bố mẹ có thể giải đáp cho các con mọi thứ các con không hiểu, chỉ cần đặt câu hỏi, bố mẹ sẽ có câu trả lời. Khi chúng không tự tìm được giải đáp trong việc học tập cũng như cuộc sống, mình sẽ là người đầu tiên mà chúng tìm đến để hỏi.
Luôn dành thời gian cho con, từ lúc con còn bé tới lớn
Tổ chức những buổi đi chơi cùng con, cười đùa và nói chuyện cùng con, đưa con đi học các buổi học ngoại khóa và khuyến khích nỗ lực của con, làm những món ngon con thích… Có thể có nhiều người nghĩ học sinh cấp II, III là lớn rồi nhưng không phải thế! Chúng luôn cần tới bố mẹ. Chính mình còn cảm thấy cần có mẹ khi đã có gia đình.
Para bellum
Đây là phần quan trọng. Từ này có trong câu La-tinh “si vis pacem para bellum”. Câu này đã trở nên rất nổi tiếng từ xưa, tại sao vậy?
“Si vis pacem para bellum” có nghĩa là “Nếu muốn có hòa bình, hãy chuẩn bị chiến tranh”. Câu này được viết trong đoạn đầu của quyển III của Publio Vegezio Renato, một viên chức cao cấp cũng đồng thời là nhà văn La Mã vào cuối thế kỉ thứ IV sau Công Nguyên, – tác giả của 4 quyển viết về tinh hoa Nghệ thuật Quân sự La Mã thời Cổ đại.
Cuộc sống thực tế là một cuộc chiến! Khi bạn có thể làm được các điều ở trên, là bạn đã chuẩn bị được một phần của câu “si vis pacem para bellum” cho con về mặt tâm lí, để con có hòa bình trong nội tâm cũng như có hòa bình trong các mối quan hệ xã hội. Đó chính là sự tự tin. Tự tin có thể ví như chất đề kháng, hệ miễn dịch của cơ thể. Tự tin tốt thì có thể đánh bật được vô số thử thách của bạo lực học đường, thậm chí còn có thể đứng ngoài hoàn toàn bạo lực học đường, vì sẽ có ít kẻ dám động đến. Bạn có thể tăng phần tự tin cho con bằng cách nâng kiến thức bên ngoài như học bơi, học võ, học nhảy… những bộ môn mà con cảm thấy thích.
Biết tự bảo vệ mình và bảo vệ người yếu thế
Đây là phần tối quan trọng. Đó cũng là câu mình hay nhắc các con. Cậu cả nhà mình hồi cấp II luôn được giao giúp các bạn học yếu trong lớp, đặc biệt có cô giáo khen là luôn bảo vệ một bạn. Chỉ về sau trong buổi tiệc ăn cuối cấp II của con, mình mới biết bạn học sinh đó bị ung thư não và đã từng phải mổ não. Lên cấp III, con mình lại tiếp tục được thầy cô giáo giao giúp các bạn học yếu, trong 5 năm kèm một bạn bị chứng khó đọc Dislexia đồng thời bị nặng tai, sau đó trở thành bạn thân với bạn này. Mình biết tới nay mình đã thành công trong việc dạy con. Nhưng việc dạy con không có đích để nói thành công và dừng lại. Đó là việc cần làm một cách liên tục và nghiêm túc.
Con trai cũng như con gái, việc dạy con cần kiên nhẫn và là cả một quá trình dài. Con trai được giáo dục tốt sẽ trở thành người chồng, người cha tốt. Con gái được giáo dục tốt sẽ trở thành người vợ, người mẹ tốt. Trai gái được dạy tốt sẽ trở thành những người có ích cho chính mình, cho chính gia đình mình, cho xã hội, cộng đồng.
Nếu bạn đặt tâm trí và coi việc giáo dục, dạy dỗ con là một công việc thực sự thì chắc chắn con cái sẽ luôn làm bạn tự hào.
Ở trên là chia sẻ kinh nghiệm dạy con của mình, là phần 5 trong loạt bài “Dạy con kiểu NguyenLan” được đăng trên FB. Các bạn quan tâm có thể tìm đọc các phần trước từ 1 tới 4.
